گِلن گَری گِلن راس

یک- نمایشنامه‏ی دیوید مامت در دوره‏ی ریاست جمهوری رونالد ریگان در آمریکا اتفاق می‏افتد، دوره‏ای که به خاطرِ رهایی از اوضاعِ نابسامان اقتصادی، مشکل کسری بودجه و نرخ تورم بالا نوعی سیاست‏های لیبرالی دنبال شد که احیای نظریه‏ی دست نامریی آدام اسمیت بود. آدام اسمیت اعتقاد داشت که نفع شخصی مهم‏ترین عامل محرک فعالیت‏های اقتصادی است و اگر افراد در کسب منافع شخصی آزاد گذاشته شوند و هر فرد بتواند بدون مانع منافع شخصی خود را تامین کند، آنگاه منافع اجتماع هم به بهترین شکل خود تامین خواهد شد.

دو- امید روشن‏ضمیر هم در مقدمه‏ی ترجمه‏اش از نمایشنامه‏ی گلن گری گلن راس می‏نویسد: «در این دوره، حکومت در جهت لغو کمک‏های دولتی و بیمه‏های اجتماعی و زیر پا گذاشتن تمامِ دست‏آوردهایِ جامعه مدنی آمریکا سیر می‏کرد، دست‏آوردهایی که به صورت پایه‏های زندگی آمریکایی درآمده بود. سیاست‏های حکومتی در جهت برداشتن موانع سر راه سرمایه‏داری بزرگ عمل می‏کرد و در واقع چیزی را که بعدها سرمایه‏داری وحشیانه نامیده می‏شود، تبلیغ می‏نمود. در این میان برندگان درصد ناچیزی از جامعه، یعنی قشر فوقانی پولدارهای بزرگِ آمریکا، و بازماندگانِ بزرگ قشر میانه و طبقه‏ی فقیر جامعه بودند.»

سه- شخصیت‏های نمایشنامه‏ی مامت همگی آدم‏های درمانده‏ای اند که باید برایِ بقا تلاش کنند، یا به هر قیمتی پول دربیاورند و زندگی‏شان را بچرخانند و یا کارشان را از دست بدهند و نابود بشوند. موفقیتِ هرکدام در گرو بدبخت شدنِ یکی دیگر است و هیچ‏کدام هم از دست زدن به خلاف و جنایت برای رسیدن به هدف‏شان ترسی ندارند؛ چه ریچارد ماس که نقشه‏ی دستبرد به دفتر معاملات املاک را در سر می‏پروراند، چه لوین که نقشه‏ی ماس را عملی می‏کند و چه ریچارد روما که مجبور است برایِ آن‏که اسمش بالایِ تخته سیاه باقی بماند و در مسابقه‏ی انتخابِ بهترین فروشنده برنده بشود سرِ مشتری بیچاره‏ای را شیره بمالد. در پایانِ نمایش هم می‏بینیم که شخصیت‏ها با وجود آن‏همه دست و پا زدن برای بقا هیچ‏کدام نسبت به ابتدایِ نمایش وضعیت بهتری ندارند و این جنگ قدرت بین قوی‏ها و ضعیف‏ها هنوز ادامه دارد.

چهار- در نمایشنامه‏ی مامت بیشتر از آن‏که داستان و ماجرا اهمیتی داشته باشد، روابطِ بینِ شخصیت‏ها اهمیت دارد. در واقعِ شخصیت‏ها از طریق دیالوگ‏هایی که می‏گویند و تاثیری که این دیالوگ‏ها بر طرفِ مقابل‏شان می‏گذارد نمایش را پیش می‏برند و تقابلِ بین شخصیت‏ها از طریق دیالوگ شکل می‏گیرد. نمایش به شدت دیالوگ‏محور و متکی بر بازیگر است، این‏جاست که انتخابِ بد بازیگر در اجرای پارسا پیروزفر کار دستِ نمایش می‏دهد، بازیِ ضعیفِ مسعود میرطاهری به نقش جان ویلیامسون که نمی‏تواند ذره‏ای از پیچیدگی وتسلط شخصیتِ ویلیامسون را به تماشاچی منتقل کند، اعتماد به نفس لازم را ندارد و کاملا در مقابلِ بازیگرانِ نقش مقابلش کم می‏آورد و همین‏طور بازیِ معمولی خودِ پارسا پیروزفر –که شاید دلیلش این باشد که او باید به عنوانِ کارگردان هم حواسش به چیزهایِ دیگری باشد- به نقش ریچارد روما که نمی‏تواند رندی و کلاش بودنِ این آدم را آن‏طور که واقعا هست به تماشاگر بقبولاند پاشنه‏ی آشیلِ اجرایِ پارسا پیروزفر از نمایشنامه‏ی مامت اند.

سوالی هم که در مواجهه اول با نمایش پیش می‏آید این است که چرا پیروزفر این نمایشنامه‏ی مامت را برایِ اجرا در این شرایط انتخاب کرده است؟ آیا تماشاگرانِ اینجایی نمایش به لحاظِ اقتصادی در حالِ گذراندنِ تجربه‏ای مشابه شخصیت‏هایی که مامت ترسیم کرده هستند؟ یا صرفا دست و پنجه نرم کردن با نمایشنامه‏ای پیچیده از مامت –هرچند به نظرم اجرایِ پیروزفر در نهایت خنثی است و آن‏طور که باید تماشاگرش را به وجد نمی‏آورد- و تجربه‏ی فضاهایِ دیگری غیر از بازیگری جلویِ دوربین برایِ پارسا پیروزفر جذاب بوده است؟

پنج- پیش‏نهاد من؟ اگر با پانزده تومانِ قیمتِ بلیت کارهایِ مهم‏تری دارید که انجام بدهید، دو هزار و دویست تومان بدهید و ترجمه‏ی امید روشن‏ضمیر از نمایشنامه‏ی گلن گری گلن راس را از نشرِ نیلا بخرید، تویِ خانه جلویِ کولر لم بدهید، دیالوگ‏هایِ فوق العاده مامت را بخوانید و بدونِ ترس از نگاهِ مزاحم هر از گاهی بلند بلند قهقهه بزنید و بدانید که می‏گویند: «مامت صاحبِ تیزهوش ترین ذهن برایِ خلقِ دیالوگ در میانِ تمامِ نویسنده‏های آمریکایی از زمانِ سلینجر به این سو است.» اگر هم رفته‏اید و پانزده تومان را داده‏اید و نمایش را دیده‏اید خوشحال باشید که اجرایِ تازه‏ای از نمایشنامه‏ی از دیوید مامت دیده‏اید که می‏گویند: «هنوز تازگیِ درخشانِ خود را حفظ کرده است.»

+ تیزر نمایش گلن گری گلن راس [این‏جا] + یادداشت رامتین شهبازی درباره‏ی نمایش [این‏جا] + گزارش تصویری نمایش گلن گری گلن راس [این‏جا].

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s